محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
57
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
كنند ، در روغن زيتون يا كنجد چند روز بگذارند تا قدرى چربى اخذ كند ، پس به طريق روغن آجر با قرع منكوس تقطير نمايند . دستور گرفتن روغن حبوبات : مثل گندم و جو و شونيز و حلبه و نخود و امثال او . بايد بعد از كوبيدن حبوبات بدون پختن به دستور مذكور در قرع مطيَّن كرد و منكوس نصب نمود . دستور گرفتن روغن عود و صندل و اخشاب : بعد از آن كه اخشاب را ريزه كرده ، در گلاب و امثال آن مانند روغنهايى كه مقصود باشد ، مثل روغن بادام و پسته به آن خيسانيده باشند ، در دستورات منكوس تقطير نمايند ، هرگاه در گلاب و امثال آن خيسانيده ، يك شبانه روز كافى است و در روغنها زياده بر سه روز باشد بهتر است . و چون روغنهاى مزبور را خواهند كه سياهى و بوى دود آن زايل گردد ، به ازاى هر رطلى يك رطل آب صاف و يك اوقيه مغز گردكان و نيم اوقيه نمك كه با هم سائيده باشند اضافه نموده و بجوشانند تا آب به نصف رسد ، پس سرد كرده و روغن را از آب جدا كنند و باز به دستور عمل نمايند تا سه دفعه زياده بر آن . دستور گرفتن روغنهاى خوشبو : مانند بنفشه و بهار نارنج و ساير گلها : بايد بادام را مقشّر كرده و با بنفشه و بيدمشك و مانند آن در كيسهء كرباس كرده ، به دست مالند و بعد از جذب رطوبت ، بادام را بايد خشك كرده و باز با انجير تازه به دست مالند و تكرار عمل كرده تا به حدى كه چون بادام را ريزه كنند اثر رنگ يا بوى انجير در جوف او ظاهر گردد و بعد از آن خشك كرده ، بكوبند و اندك آب بر آن پاشيده ، گرم كرده ، بفشارند تا روغن جدا شود . هرگاه با گل سرخ به دستور اين عمل نمايند به غايت روغن او معطر شود و همچنين با صندل و امثال آن مىتوان ترتيب داد به جاى بادام ، كنجد مقشّر و پسته و فندق و امثال آن مىتوان كرد . دستور گرفتن روغن عنبر و حصى لبان : كه به فارسى حسن لبه گويند و روغن مصطكى و حلّ جميع صموغ و آن به قِدر مضاعف مىشود و آن عبارت است از دو پياله كه يكى آب داشته باشد و بر روى آتش باشد تا آب در او جوشد و ديگرى در ميان آب بوده ، دواى مقصود را داشته باشد تا از حرارت آب جوشناك آن دوا در روغنى كه در آن پياله است حل شود و همچنين است حل زفت و موميايى و امثال آن ، پس عنبر و امثال آن